Metoda badania

1. Podstawowe informacje na temat badania Megapanel PBI/Gemius
2. Jednostki badania
3. Zasady dodawania węzłów do badania
4. Zasady nazewnictwa węzłów
5. Drzewka
6. Kategoryzacja węzłów
7. Odwołanie się od decyzji klasyfikacyjnej
8. Wskaźniki w badaniu Megapanel PBI/Gemius
9. Szacowanie łącznej liczby odsłon i łącznego czasu spędzanego w internecie przez polskich internautów
10. Metoda wyliczania wskaźnika Real Users
11. Dodatkowe dokumenty związane z badaniem Megapanel PBI/Gemius

1. Podstawowe informacje na temat badania Megapanel PBI/Gemius

Celem badania Megapanel PBI/Gemius jest pomiar i prezentacja wyników oglądalności polskiego internetu, m.in. liczby użytkowników, liczby wykonanych odsłon i ilości czasu spędzonego przez nich na witrynach. Badaniem objętych jest obecnie wiele tysięcy witryn i aplikacji, zarówno polskich jak i zagranicznych, z których korzystają polscy internauci.

Badanie Megapanel PBI/Gemius opiera się na unikalnej na skalę światową metodologii, łączącej właściwości badania typu user-centric (badanie panelowe) z badaniem typu site-centric (badanie gemiusTraffic). Podstawowym źródłem informacji o oglądalności witryn internetowych i korzystaniu z aplikacji w badaniu Megapanel PBI/Gemius jest kilkunastotysięczny panel użytkowników internetu, stanowiący miniaturę polskiej społeczności internautów. Wyniki badania panelowego są uzupełniane danymi z badania site-centric (gemiusTraffic). Połączenie obu typów badań umożliwia pełną prezentację informacji o ruchu internetowym oraz o profilach społeczno-demograficznych internautów.

Badanie user-centric wykorzystuje informacje dotyczące odwiedzania witryn internetowych i korzystania z aplikacji przez panelistów biorących udział w badaniu. Skład panelu jest dopasowywany do struktury demograficznej polskich użytkowników internetu, pochodzącej z sondażowego badania strukturalnego NetTrack, prowadzonego przez Millward Brown SMG/KRC. Dane na temat aktywności panelistów są zbierane za pomocą specjalnego oprogramowania raportującego NetPanel. Po zebraniu danych przeprowadzane są procesy walidacji i ważenia danych tak, aby były reprezentatywne dla całej populacji internautów.

Badanie site-centric (gemiusTraffic) opiera się na technologii cookies, pozwalającej na identyfikowanie użytkowników monitorowanych witryn bez naruszania ich prywatności. Dane uzyskiwane są dzięki skryptom zliczającym, umieszczonym w kodzie html witryn włączonych do badania. Informacje o liczbie użytkowników oraz dokonywanych przez nich odsłonach przesyłane są automatycznie do centrum obliczeniowego Gemius, gdzie następuje bieżąca aktualizacja wyników. Ponieważ badanie gemiusTraffic jest pomiarem obejmującym całą aktywność użytkowników audytowanych witryn (ma charakter spisowy), jest to metoda pozbawiona typowych błędów statystycznych badań na próbach. Dzięki temu wyniki badania Magapanel PBI/Gemius dla witryn poddanych audytowi site-centric, pod względem liczby odsłon i spędzonego na witrynach czasu, są maksymalnie zbliżone do rzeczywistości.

Informacje na temat działania systemu site-centric można znaleźć tutaj.

Za pomocą skryptów site-centric mierzona jest także oglądalność witryn przez użytkowników korzystających z internetu przy użyciu urządzeń mobilnych. Dla serwisów mobilnych (tzn. zbudowanych w ten sposób, aby korzystanie z nich przez telefon komórkowy było możliwie łatwe) stworzony jest specjalny, uproszczony skrypt, który nie wymaga obsługi javaScript. Oglądalność witryn mobilnych poprzez urządzenia mobilne doliczana jest do wyników badania Megapanel PBI/Gemius.

Dodatkowo audytem site-centric są objęte wybrane aplikacje internetowe: komunikatory, odtwarzacze multimedialne, aplikacje desktopowe i czytniki RSS. Audyt aplikacji odbywa się poprzez dołączenie do niej specjalnej biblioteki .dll bądź umieszczanie skryptów site-centric w banerach .html zaciąganych do programu automatycznie przy otwieraniu jego okienek. W badaniu Megapanel biorą także udział aplikacje nieaudytowane, dla których dane pochodzą z metody user-centric.

Badanie Megapanel PBI/Gemius łączy dwie powyższe metody zbierania danych: user-centric i site-centric. Informacje na temat aktywności panelistów i wyniki badania site-centric są łączone, a następnie ważone do danych badania strukturalnego NetTrack.

2. Jednostki badania

Podstawowymi jednostkami badania Megapanel PBI/Gemius są:

• Domena – nazwa adresu internetowego, która w jednoznaczny sposób identyfikuje miejsce w internecie, wpisana do rejestru nazw domen internetowych, np. pkp.pl.
• Serwis – część domeny wyodrębniona ze względu na tematykę lub funkcję, np. picasa.google.pl. Każdy serwis może dzielić się na inne serwisy w obrębie tematyki serwisu.
• Grupa domen – zbiór przynajmniej dwóch domen posiadających tego samego właściciela (według bazy WHOIS), np. "Grupa Play" składająca się z domen playmobile.pl i playfresh.pl.
• Węzeł – każda jednostka (aplikacja, kategoria, grupa domen, domena lub serwis), która jest możliwa do zaznaczenia w pliku wyników badania w celu uzyskania dla niej danych na temat oglądalności. Jest to jednostka będąca przedmiotem badania, widoczna w aplikacji gemiusExplorer.
• Kategoria – zbiór węzłów o podobnej tematyce lub funkcji.

Na potrzeby tego tekstu witryna jest definiowana jako zbiór treści zawartych pod domeną i jej węzłami podrzędnymi.

Wyniki badania Megapanel PBI/Gemius można analizować za pomocą oprogramowania analitycznego gemiusExplorer. Z wynikami demonstracyjnymi badania Megapanel można się zapoznać tutaj (w wersji klient-serwer); aby otworzyć wyniki należy posłużyć się loginem: demo i hasłem: demo. Najnowszą wersję programu można pobrać tutaj. Podręcznik użytkownika gemiusExplorer znajduje się tutaj.

Po otwarciu pliku z wynikami badania Megapanel PBI/Gemius w oknie aplikacji prezentowane są:

• lista witryn i aplikacji objętych badaniem Megapanel PBI/Gemius w postaci drzewka mediów (Okno "Drzewo mediów")
• węzły pogrupowane według kategorii tematyczno-funkcjonalnych oraz aplikacje w postaci drzewek agregatów (Okno "Drzewa agregatów")
• wartości wskaźników oglądalności witryn internetowych i użytkowania aplikacji (Okno z wynikami badania)

Sposób organizacji zawartości pliku z wynikami badania Megapanel PBI/Gemius w programie gemiusExplorer została przedstawiona na poniższym rysunku.

3. Zasady dodawania węzłów do badania

Dołączenie węzła do wyników badania odbywa się z inicjatywy firmy Gemius SA lub na wniosek właściciela bądź jego reprezentanta, np. sieci reklamowej. Węzeł może zostać dodany do wyników badania niezależnie od liczby panelistów, którzy go odwiedzili w danym okresie. Natomiast liczba użytkowników witryn nieaudytowanych jest prezentowana tylko dla węzłów (zarówno domen, serwisów, grup domen i pozostałych typów węzłów), które odwiedziło w danym miesiącu co najmniej 45 panelistów.

4. Zasady nazewnictwa węzłów

Zasady nazewnictwa domen i grup domen regulują uchwały Rady Badania podjęte 15 września 2009 r. i 22 lipca 2011 r.

Nazwy węzłów reprezentujących grupy domen zapisuje się według poniższych zasad:

• Grupy, których nazwy zawierają jedno słowo, pisane są z wielkiej litery, a wszystkie pozostałe znaki pisane są małymi literami, np. Grupa Bankier, Grupa Onet.pl, Grupa Interia.pl, Grupa Gazeta.pl, Grupa Presspublica.
• W przypadku nazwy grup, które składają się z więcej niż jednego słowa, pierwsza litera pierwszego słowa rozpoczyna się wielką literą, a pozostałe słowa pisane są zgodnie z zasadami języka polskiego, np. Grupa Wirtualna Polska, Grupa GG Network, Grupa Plus GSM, Grupa Axel Springer.
• Nazwy grup, które są skrótami piszemy przy użyciu tylko wielkich liter, np. Grupa PKO BP, Grupa BPH, Grupa FIAT.

Nazwa grupy może pochodzić od:

• domeny, np. Grupa Nazwadomeny.com.pl, Nazwadomeny.pl, Nazwadomeny.gov,
• nazwy podmiotu będącego właścicielem domeny wg wpisu w bazie WHOIS, np. Grupa AdSport sp. j.,
• nazwy podmiotu będącego właścicielem domeny wg wpisu w odpowiednim rejestrze w jakim został skatalogowany (np. Rejestr Działalności Gospodarczej, Krajowy Rejestr Sądowy, Rejestr Fundacji, Rejestr Stowarzyszeń, Rejestr Uczelni, itd.), np. Grupa Uniwersytet Warszawski,
• nazwy jednego lub co najwyżej dwóch brandów komunikowanego/ych publicznie, co do którego dany Wydawca posiada pełne prawa do posługiwania się nim publicznie, np. Grupa Play,
• nazwy podmiotu będącego właścicielem domeny wg wpisu w bazie WHOIS (lub odpowiednim rejestrze, jak wyżej) oraz nazwy brandu, np. Grupa PTC Era,
• nazwy podmiotu będącego właścicielem domeny wg wpisu w bazie WHOIS (lub odpowiednim rejestrze, jak wyżej) oraz domeny, np. Grupa Edytor – wm.pl,
• nazwy brandu oraz domeny, np. Grupa Gazeta Olsztyńska – wm.pl.

Nadanie nazwy grupie domen następuje na wniosek ich właściciela lub jego reprezentanta. W razie braku wniosku Wydawcy, decyzję o nadaniu nazwy węzła podejmuje firma Gemius SA.

Jeżeli chodzi o pisownię nazw węzłów reprezentujących domeny, nazwa węzła, który reprezentuje całą domenę, musi być nazwą domenową tego węzła, pozbawioną początkowych liter "www", jeśli takie występują w tej domenie. Zatem może to być onet.pl, pies.pl, pies.com.pl, radio.fm, play.pl, mbank.com.pl, natomiast nie może być to ONET, PLAY, mBank. Nazwy węzłów, które reprezentują domeny, piszemy samymi małymi literami, np. zumi.pl, nocoty.pl, chomikuj.pl, edziecko.pl, mbank.pl, nasza-klasa.pl.

5. Drzewka

Wyniki badania prezentowane są za pomocą trzech typów drzewek: drzewka mediów, drzewek tematyczno–funkcjonalnych oraz drzewka aplikacji.

Drzewko mediów zawiera domeny biorące udział w badaniu Megapanel PBI/Gemius. Według treści uchwał Rady Badania Megapanel PBI/Gemius z 11 lutego i 29 października 2009 r., możliwe jest połączenie domen w grupy według właścicieli, zgodnie z wpisami w bazie WHOIS. Właściciele domen posiadających ten sam wpis w bazie WHOIS mogą złożyć wniosek do firmy Gemius SA o zgrupowanie ich w jeden węzeł, co oznacza połączenie tych domen pod wspólnym węzłem nadrzędnym w drzewku mediów i drzewkach tematyczno-funkcjonalnych. Baza WHOIS to globalna baza informacji o domenach, w której znajdują się wpisy o wszystkich zarejestrowanych domenach, ich właścicielach, administratorach, opiekunach technicznych itp. Baza WHOIS, w której można odnaleźć powyższe informacje, znajduje się np. pod adresem www.dns.pl/cgi-bin/whois.pl. W przypadkach nieprowadzenia bazy WHOIS dla danej domeny, o przyporządkowaniu domeny decyduje firma Gemius SA na wniosek właściciela domeny. Natomiast w sytuacjach wymagających potwierdzenia wcześniejszej przynależności domen (wcześniejszej niż data ostatniej modyfikacji w bazie WHOIS), za dowód przynależności domeny do danego właściciela może służyć faktura opłaty za daną domenę, wystawiona na danego właściciela przez operatora bazy WHOIS wraz z pisemnym oświadczeniem podpisanym przez właściciela o posiadaniu tych domen w danym okresie. Warunkiem koniecznym jest, aby ten podmiot był aktualnie wpisany do bazy WHOIS jako abonent tej domeny.

W przypadku pojedynczej domeny, niestanowiącej części grupy, struktura drzewka mediów kształtuje się następująco:

• Domena (poziom I), np. domena.pl
  • Tematyka 1 (poziom II), np. zdrowie.domena.pl
  • Tematyka 2 (poziom II), np. dziecko.domena.pl
  • Tematyka 3 (poziom II), np. gospodarka.domena.pl

W ramach grup domen, składających się z węzłów posiadających pojedyncze domeny (1 domena = 1 węzeł), węzły dzielą się na serwisy tematyczne według poniższych kryteriów:

• Grupa Wydawcy (poziom I), np. Grupa Wydawcy.pl
  • Domena 1 (poziom II), np. wydawcy.pl
    • Tematyka 1 (poziom III), np. finanse.wydawcy.pl
    • Tematyka 2 (poziom III), np. kobieta.wydawcy.pl

Drzewka tematyczno-funkcjonalne zawierają węzły zaklasyfikowane według różnych kategorii tematyczno-funkcjonalnych. Drzewko tematyczno–funkcjonalne podzielone jest na drzewka ogólne i szczegółowe oraz drzewko aplikacji internetowych.

Drzewko tematyczno-funkcjonalne ogólne składa się z 19 głównych kategorii.

W ramach drzewka tematyczno-funkcjonalnego szczegółowego wprowadzono 3 poziomy kategoryzacji. Np. w kategorii Styl Życia (1 poziom) wyróżniono grupę Serwisy kobiece (2 poziom), która z kolei dzieli się jeszcze np. na Diety, odchudzanie, fitness; Moda i uroda; Ślub i wesele (3 poziom).

Kategoryzacja węzłów w drzewku tematyczno–funkcjonalnym jest przeprowadzana na podstawie analizy zawartości danego węzła. Zaliczając węzeł do kategorii tematycznej zwraca się przede wszystkim uwagę na główną ideę witryny bądź serwisu, czyli tematykę i cel istnienia. Węzły, których nie da się zaklasyfikować jednoznacznie do żadnej ze szczegółowych kategorii tematycznych, nie są uwzględniane w drzewku tematyczno-funkcjonalnym (np. strony główne portali). Opis kategorii w drzewku tematyczno-funkcjonalnym znajduje się w dokumencie.

Do wyników badania dołączane jest także drzewko aplikacji internetowych składające się z następujących kategorii aplikacji:

• Aplikacje desktopowe
• Czytniki RSS
• Komunikatory internetowe
• Odtwarzacze multimedialne

6. Kategoryzacja węzłów

Zgodnie z Uchwałą Rady Badania Megapanel PBI/Gemius z dnia 22 września 2010 r., wszystkie decyzje związane z klasyfikacją węzłów do drzewek pliku wyników badania należą do firmy Gemius SA. Gemius podejmuje decyzje związane z kategoryzacją węzłów według ogólnych zasad kategoryzacji zawartych w dokumencie oraz opisów kategorii zawartych w dokumencie.

7. Odwołanie się od decyzji klasyfikacyjnej

Istnieje możliwość odwołania się od decyzji klasyfikacyjnych firmy Gemius SA. Odwołania należy kierować do Przewodniczącego Rady Badania Megapanel PBI/Gemius. Może to zrobić każda osoba, która uważa, że dany węzeł został źle skategoryzowany.

Procedura odwołania się od decyzji kategoryzacyjnej składa się z kilku etapów:

1. Aby rozpocząć postępowanie, osoba powinna złożyć pisemny wniosek, zawierający sprzeciw wobec obecnej kategoryzacji danego węzła, do Przewodniczącego Rady Badania. Wniosek można wysłać:
   • faxem: (022) 630 72 67
   • listem: Polskie Badania Internetu Sp. z o.o.
     al. Jerozolimskie 65/79, lok. 3.175
     00 - 697 Warszawa
   • e-mailem: biuro@pbi.org.pl
     Szablon wniosku w formacie .doc można pobrać tutaj
2. Decyzje o dopuszczeniu wniosku pod obrady Rady Badania podejmowane są na forum listy mailowej członków Rady.
3. W przypadku, kiedy wniosek nie uzyska wymaganej liczby głosów poparcia, uznaje się, iż klasyfikacja dokonana przez firmę Gemius SA jest prawidłowa. Przewodniczący Rady Badania zawiadamia autora sprzeciwu o nieskierowaniu wniosku do rozpatrzenia przez Radę Badania.
4. W razie przyjęcia wniosku do rozpatrzenia przez Radę Badania, uchwała o zmianie decyzji klasyfikacyjnej jest podejmowana na najbliższym posiedzeniu Rady Badania.

Uwaga: Zmiana kategoryzacji dotyczy wyłącznie kolejnych plików z wynikami opublikowanymi po posiedzeniu Rady Badania, na którym podjęto decyzję o uwzględnieniu sprzeciwu. Dokładny tekst Uchwały Rady Badania z dnia 22 września 2010 r. o trybie odwołania od decyzji klasyfikacyjnych znajduje się w dokumencie.

8. Wskaźniki w badaniu Megapanel PBI/Gemius

W badaniu Megapanel PBI/Gemius oglądalność witryn internetowych oraz korzystanie z aplikacji prezentowane jest za pomocą wskaźników, których definicję można znaleźć w podręczniku użytkownika gemiusExplorer.

Oglądalność witryn objętych audytem site-centric jest opisana za pomocą większej liczby wskaźników niż oglądalność witryn nieaudytowanych. Jest to spowodowane tym, że Gemius SA w trosce o publikowanie wyłącznie najbardziej wiarygodnych wyników, oglądalność witryn nieaudytowanych prezentuje jedynie za pomocą wskaźników opartych o liczbę użytkowników, tzn:

• Liczba użytkowników (Real Users)
• Zasięg
• Dopasowanie użytkowników
• Affinity index
• Udział użytkowników
• Współoglądalność

Wyniki dla nieaudytowanych aplikacji internetowych prezentowane są za pomocą wskaźnika Aktywne aplikacje oraz wskaźników pochodnych od niego (Zasięg, Dopasowanie użytkowników, Affinity index, Udział użytkowników, Współoglądalność). Dla audytowanych aplikacji prezentowane są ponadto wskaźniki Czas uruchomienia i Średni czas uruchomienia dla użytkownika. Przy podawaniu łącznej liczby użytkowników dla witryn i aplikacji posługujemy się wskaźnikiem Użytkownicy i aktywne aplikacje.

9. Szacowanie łącznej liczby odsłon i łącznego czasu spędzanego w internecie przez polskich internautów

W związku z tym, że dla węzłów nieaudytowanych w plikach wyników badania Megapanel PBI/Gemius nie jest podawana liczba odsłon i czas, wychodząc naprzeciw potrzebom Klientów, podjęto decyzję o publikowaniu oszacowania liczby odsłon i czasu dla całego internetu od wyników badania za wrzesień 2010 r.

Dane te są widoczne dla użytkownika aplikacji analitycznej gemiusExplorer po eksporcie raportu jako "Szacowana liczba odsłon na wszystkich witrynach" i "Szacowany czas na wszystkich witrynach", obok danych na temat populacji internautów i próby. Oszacowanie to jest pomocne przy wyliczaniu udziału w czasie i udziału w odsłonach dla poszczególnych serwisów audytowanych.

Zgodnie z Uchwałą Rady Badania Megapanel PBI/Gemius z dnia 18 października 2010 r. została również oszacowana łączna liczba odsłon i łączny czas spędzony w internecie przez polskich internautów dla okresu od stycznia do grudnia 2010 r. Dane znajdują się w poniższej tabeli:

10. Metoda wyliczania wskaźnika Real Users

Informacje na temat metody estymacji rzeczywistej liczby użytkowników (Real Users) witryn internetowych znajduje się w dokumencie.

Estymowaną liczbę cookies, które byłyby zarejestrowane na wszystkich badanych witrynach, gdyby nie występowało zjawisko "kasowalności cookies", przedstawia tabela zawarta w dokumencie.

11. Inne dokumenty związane z badaniem Megapanel PBI/Gemius

Poniżej publikujemy linki do dokumentów i artykułów dotyczących badania Megapanel PBI/Gemius, które były zamieszczane w dziale "Aktualności" na stronie gemius.pl:

Standard pomiaru internetu w Polsce według Gemius SA

Drugi etap zmian w badaniu Megapanel PBI/Gemius

Zmiany w badaniu Megapanel PBI/Gemius

Megapanel PBI/Gemius – pytania i odpowiedzi

Komunikat PBI i Gemius: Wyniki produktów zasięgowych

Zmiany w badaniu Megapanel PBI/Gemius

O produktach zasięgowych i zmianach w metodologii Megapanel

Drzewko agregatów